Revolution (1985)

 

Revolution (1985): Μια παρεξηγημένη, «βρώμικη» ματιά στην Αμερικανική Επανάσταση που πλήρωσε το τίμημα της αλήθειας της

Κάθισα και ξαναείδα το Revolution (1985) με τον Αλ Πατσίνο και η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για μια ταινία που αδικήθηκε κατάφωρα στην εποχή της, αλλά κρύβει μέσα της ανεπανάληπτα διαμάντια κινηματογραφικού ρεαλισμού.

Στην αρχική της κόπια, η ταινία έχει ένα βασικό δομικό πρόβλημα: πατάει σε δύο βάρκες. Από τη μια θέλει να πει τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα της Αμερικανικής Επανάστασης και από την άλλη την προσωπική ιστορία του Ντομπ και της Ντείζυ. Το κάνει με έναν τρόπο σπασμωδικό και, τελικά, νιώθεις ότι δεν λέει πλήρως καμία από τις δύο ιστορίες.

Αν όμως ξεπεράσεις αυτό το κομμάτι, η ταινία έχει μια ντοκιμαντεριστική, σχεδόν ωμή απεικόνιση της Επανάστασης που αρνείται να ωραιοποιήσει τα πράγματα μέχρι το τελευταίο λεπτό. Δείχνει ξεκάθαρα ότι παρόλο που πολέμησαν πολλοί για έναν κοινό σκοπό, δεν είχαν όλοι τα ίδια στο μυαλο τους — υπήρχαν αυτοί που δεν ήθελαν ούτε τους Ινδιάνους ούτε τους μαύρους. Και ακούγονται απολύτως σκόπιμα αυτά τα σχόλια στο φινάλε, αφήνοντας μια πικρή γεύση.

Ο Πατσίνο εδώ δεν είναι ο κλασικός χολιγουντιανός ήρωας. Μπαίνει στην επανάσταση με το ζόρι, πρώτα επειδή του κατασχούν τη βάρκα και μετά για να σώσει τον γιο του που κατατάχθηκε για τα χρήματα. Μετά την πρώτη ήττα, το μόνο που θέλει είναι να εγκαταλείψει τη μάχη. Ανέχεται κάθε είδους προσβολή και ταπείνωση, αρκεί να έχει ασφαλή τον γιο του. Και ξαναπαίρνει τα όπλα μόνο όταν βλέπει τον γιο του να βασανίζεται από τους Άγγλους.

Αυτό που κάνει την ταινία μεγάλη, όμως, είναι η βαθιά ταξική της ματιά: ο μορφωμένος ψάχνει το ιδεώδες, ενώ ο απλός άνθρωπος παλεύει αποκλειστικά για την επιβίωση. Από τη μία, ο Ντομπ είναι ο βιοπαλαιστής που δεν έχει την πολυτέλεια της θεωρίας. Από την άλλη, η αλλαγή δεν γίνεται μόνο με τα όπλα· έρχεται και από τους μορφωμένους —όπως η Ναστάζια Κίνσκι— που δίνουν τη σπίθα και το όραμα. Η ιδεολογία χρειάζεται και τις γυναίκες για να επικρατήσει και να ριζώσει.

Το κορυφαίο, δε, σημείο υπογραμμίζεται από την ίδια την εξέλιξη του Πατσίνο. Στο τέλος, λέει στον γιο του ότι θα μείνουν στη Νέα Υόρκη κι ίσως μάθει να διαβάζει. Ο άνθρωπος της επιβίωσης καταλαβαίνει ότι για να μην τον ξαναπατήσουν οι ισχυροί, η γνώση είναι το επόμενο όπλο.

Τεχνικά, η ταινία κερδίζει πόντους από το γεγονός ότι σχεδόν όλα τα πλάνα τραβήχτηκαν με κινητή κάμερα χειρός, δίνοντας μια «βρώμικη» εικόνα και αίσθηση ντοκιμαντέρ. Ακόμα κι αν έχασε στον ρυθμό της, προσωπικά θεωρώ ότι επηρέασε καταλυτικά μεταγενέστερες ταινίες όπως Ο Πατριώτης αλλά κυρίως Τον Τελευταίο των Μοϊκανών του Μάικλ Μαν, με το δεύτερο να είναι αριστούργημα.

Νικόλαος Παραστατίδης